Um verkefnið

“Ísbirnir á villigötum” er þriggja ára rannsóknarverkefni sem er unnið í samstarfi íslenskra og alþjóðlegra háskóla og listasafna. Markmið verkefnisins er að auka þekkingu á fjölþættum tengslum dýra, manna og umhverfis á tímum heimsvæddrar loftslagshlýnunar og hækkandi sjávarmáls. Áhersla verður lögð á að rannsaka ferðir ísbjarna til Íslands í sögulegu og samtímalegu samhengi. Unnið verður útfrá sjónarhorni samtímlista, þannnig að í verkefninu verða mörk menningar og raunveruleika skoðuð, samverkandi áhrif loftslagsbreytinga á umhverfisrof og fólksflutninga. Í rannsókinni verður safnað saman textum, myndum, hljóði, lífsýnum og öðru efni sem tengist ferðum ísbjarna til landsins. Aðferðafræðin felur í sér sértæka nálgun á tengslum þeirra heimilda sem aflað verður við menningarog umhverfislegt samhengi ásamt því að draga fram, túlka og miðla þeirri undirliggjandi merkingu sem finna má innan sjónræns og ritaðs efnis. Með því að setja dýrið í forgrunn og beina ljósi að hinu margbreytilega hlutverki þess í veröldinni sem; lífveru, sambýlisveru, gesti, umhverfisvísi, afsteypu og skrautmun verður reynt að afbyggja „öðrun” þess í mannheimum. Um leið verða niðurstöður mikilvægt framlag til orðræðunnar um hlutgervingu manna og dýra, sem jafnframt varpa ljósi á spurningar um eignarhald í umhverfispólitísku samhengi. Verkefnið er unnið í samvinnu við stofnun í Bandaríkjunum, en með því að vinna rannsóknina á tveimur ólíkum stöðum munu
samanburðarniðurstöður skírskota til fjölþættara og víðara menningarsamhengis.

Verkefnið er styrkt af Rannsóknasjóði Rannís til þriggja ára (2019-2021) og er fyrsta rannsóknarverkefnið á sviði myndlistar sem hlýtur slíkan styrk. Verkefnið er hýst innan Listaháskóla Íslands og er unnið undir stjórn aðalrannsakendanna Bryndísar H. Snæbjörnsdóttur, prófessors við myndlistardeild Listaháskóla Íslands, og Mark Wilson, prófessors í myndlist við University of Cumbria í Bretlandi. Meðrannsakendur verkefnisins eru Kristinn Schram, dósent í þjóðfræði við Háskóla Íslands, og Æsa Sigurjóndóttir, dósent í listfræði við Háskóla Íslands. Verkefnið er unnið þvert á fræðigreinar, en þátttakendur koma úr myndlistardeild Listaháskóla Íslands, Institute of the Arts í University of Cumbria (UK), félagsfræði-, mannfræði- og þjóðfræðideild Háskóla Íslands, og íslensku- og menningardeild Háskóla Íslands. Samstarfsstofnanir eru Anchorage Museum í Alaska (US), Listasafnið á Akureyri, Bureau of Ocean Energy Management (US), Rannsóknarsetur Háskóla Íslands á Ströndum og Þjóðminjasafn Íslands.